Przełamywanie presji konkurencyjnej: Ochrona czynna w rezerwatach stepowych Opalonki, Dąbie, Wały i Sterczów-Ścianka
projekt ochrony najcenniejszych enklaw bioróżnorodności Wyżyny Miechowskiej,
W sezonie 2026 Fundacja Wspierania Bioróżnorodności „Horb” zrealizowała szeroko zakrojony projekt ochrony najcenniejszych enklaw bioróżnorodności Wyżyny Miechowskiej, obejmujący zespół rezerwatów stepowych: Opalonki, Dąbie, Wały oraz Sterczów-Ścianka. Działania te miały na celu powstrzymanie wtórnej sukcesji krzewów i drzew oraz rozbicie monokultur ekspansywnych traw, które bezpośrednio zagrażają pozostałościom historycznego, bioróżnorodnego krajobrazu rolniczego.
Uwarunkowania ekologiczne: Przełamywanie monokultury i "mob grazing" Wymienione rezerwaty tworzą mozaikę unikalnych zbiorowisk roślinnych, które na skutek wieloletniego zaniechania tradycyjnego rolnictwa (High Nature Value farming) znalazły się w fazie silnej presji konkurencyjnej. Ekspansywne gatunki traw rozłogowych – w szczególności kłosownica pierzasta – oraz krzewy tworzą w takich warunkach zwarty baldachim, odcinając dostęp światła do dna ekosystemu. Prowadzi to do drastycznego spadku wskaźników bioróżnorodności (zarówno w skali α, jak i β), systematycznie "dusząc" rzadkie, niskorostne gatunki światłolubne.
Specyfika stada i zintegrowana metodyka prac Podobnie jak w innych lokalizacjach o wysokiej wrażliwości, fundamentem prac było stado oparte na lekkich, prymitywnych rasach z grupy północnych owiec krótkoogoniastych (w typie rodzimej rasy wrzosówka). Ich naturalna odporność, zdolność do trawienia roślinności o niższej wartości pokarmowej oraz specyficzna wybiórczość żerowa sprawiają, że zwierzęta te doskonale sprawdzają się jako "inżynierowie ekosystemu", skutecznie redukując zdrewniałe pędy krzewów i twarde trawy stepowe. Masa ciała tych zwierząt pozwala na osiągnięcie optymalnej presji bez przekraczania rygorystycznych limitów obciążenia biologicznego (poniżej 1 DJP/ha), eliminując ryzyko zadeptania cennych siedlisk.
Prace realizowano metodą ścisłego wypasu kwaterowego z wykorzystaniem przenośnych ogrodzeń elektrycznych oraz przy wsparciu psów pasterskich. W miejscach o ekstremalnym nagromadzeniu biomasy krzewiastej, szczególnie na trudnodostępnych obrzeżach muraw w rezerwatach Dąbie i Sterczów-Ścianka, praca zwierząt była precyzyjnie uzupełniana o selektywne, ręczne odkrzaczanie z wykorzystaniem specjalistycznego sprzętu spalinowego. Zintegrowane podejście – łączące żywioł pracy stada z precyzyjną interwencją człowieka – pozwoliło na trwałe powiększenie czynnej powierzchni chronionych siedlisk kserotermicznych w tych rezerwatach.
